7 grudnia 2023 r. Rada Warszawy przyjęła uchwałę o Strefie Czystego Transportu, która od lipca zacznie wprowadzać ograniczenia dla ruchu niektórych pojazdów w stolicy.
Warszawska strefa czystego transportu będzie wprowadzana etapami od lipca 2024 r aż do 2032 r. Pierwszy z 5 etapów wdrażania w życie nowych przepisów zacznie obowiązywać już od 1 lipca 2024 r. Wprowadza on zakaz wjazdu dla samochodów z silnikiem diesla starszych niż 18 lat oraz samochodów z silnikiem benzynowym starszych niż 27 lat. Strefa Czystego Transportu (SCT) obejmie obszar całego Śródmieścia i fragmenty dzielnic centralnych m.in. Pragi Północ i Południe, Woli, Żoliborza i Ochoty.
W pierwszym etapie SCT obejmie obszar o łącznej powierzchni 37 km2, czyli 7% powierzchni stolicy. Do końca 2027 r. z zasad obowiązujących w SCT zwolnieni będą mieszkańcy strefy oraz wszystkie osoby opłacające podatek i zameldowane w stolicy. Reguły SCT dotyczyć ich będą dopiero od stycznia 2028 r. – jednak wtedy nie będą mogli poruszać się po strefie pojazdem z silnikiem diesla starszym niż 13 lat i pojazdem benzynowym starszym niż 22 lata. W przypadku firm liczyć się będzie lokalizacja jej siedziby i miejsce odprowadzania podatku CIT. Wprowadzony zostanie również dodatkowy wyjątek dla seniorów (osób, które do końca 2023 r. ukończą 70 lat), o ile już przed przyjęciem uchwały o SCT byli właścicielami swoich pojazdów. Oznacza to, że osoby powyżej 70. roku życia, po spełnieniu określonych warunków, będą zwolnione bezterminowo z zasad obowiązujących w ramach SCT. Dodatkowo, z przepisów zwolnione będą pojazdy zabytkowe. Prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski w jednym ze swoich internetowych wpisów stwierdził, że Rada Warszawy zajmuje się dziś uchwałą o wprowadzeniu w stolicy Strefy Czystego Transportu. (…) a jego cel wydaje się kompletnie niekontrowersyjny – to poprawa jakości powietrza, a więc troska o zdrowie nas wszystkich.
Jak podaje Warszawski Alarm Smogowy, 20 marca 2020 r. o godz. 8:00 w stolicy w al. Niepodległości stężenie pyłów PM 2.5 było przekroczone o ponad 400% (w pozostałych miejscach czujniki średnio wskazywały między 350 a 600%), a pyłu PM 10 o 260%. Tego dnia Warszawa miała najgorszej jakości powietrze ze wszystkich miast na świecie. To dość zaskakujące, ponieważ w wyniku izolacji wywołanej koronawirusem ruch samochodowy był znikomy, dodatkowo był to wyjątkowo ciepły weekend, w który wiele osób zakręciło ogrzewanie. Jakub Chełmiński, autor książek nt. problematyki smogu, o takim stanie rzeczy powiedział: Przede wszystkim nocą z soboty na niedzielę w Warszawie było zimno, temperatura wynosiła około zero stopni. Pierwsza przyczyna najprawdopodobniej jest więc taka, że przez to mocno grzaliśmy w swoich domach. Dodatkowo, w sobotę, w ciągu dnia było bardzo ciepło, co wywołało zjawisko inwersji (pojawia się, gdy temperatura spada i zimne powietrze zostaje przy ziemi razem ze spalinami emitowanymi z kopciuchów i kominków). Nad miastem zgromadziła się czapa ciepłego powietrza, które nie uciekało w górę i nie mieszało się z tym zimnym położonym niżej. To zjawisko jest całkiem normalne i zawsze wywołuje lekki smog. Teraz jednak doszło do tego to, że wszyscy siedzą w domach i palą w piecach. Trzeba też pamiętać, że tu nie chodzi tylko o ogrzewanie kopciuchami wnętrz, ale także wody. Takie rozwiązania wciąż są bardzo popularne pod Warszawą, w tych budynkach trzeba palić nawet latem, żeby się wykąpać w ciepłej wodzie.
Głosy niezadowolenia
Wprowadzenie pierwszego etapu SCT ograniczy zanieczyszczenia powietrza w Warszawie na poziomie 2–2,5 %. Biorąc pod uwagę zmiany czekające mieszkańców stolicy i jej okolic, to niewiele! Do redakcji napisał pan Mateusz, mieszkaniec podwarszawskiej miejscowości, który jest drobnym przedsiębiorcą, wykonującym w Warszawie zlecenia niskodochodowe, korzystającym z leciwego, lecz w pełni sprawnego samochodu. Z chęcią zamieniłbym swój pojazd na nowszy, ale mnie po prostu nie stać, a te usługi, które wykonuję w tym momencie, to jedyna moja możliwość zarobkowania. Ostatnio po raz pierwszy zrobiłem wycenę usług na 2024 r., biorąc pod uwagę koszty Strefy Czystego Transportu, czyli zakup nowszego samochodu w kredycie. Po przedstawieniu oferty pierwszym dwóm klientom obaj mi podziękowali, mówiąc, że to już dla nich za drogo. Przypominam, że zgodnie z konstytucją nikt nie ma prawa ograniczać mi działalności gospodarczej i robić ze mnie przedsiębiorcy gorszej kategorii, który nie może wjechać do miasta i wykonać zlecenia tylko dlatego, że mój pojazd ma więcej niż 18 lat. Uchwała o SCT dokładnie to zrobiła. Moje zlecenia przejmie firma, którą stać na kupienie samochodu spełniającego wymogi, ale to i tak z pewnością przełoży się na koszty.
Z wprowadzenia uchwały niezadowolona jest również znaczna część zmotoryzowanych, szczególnie posiadaczy aut z silnikiem diesla. Dlaczego mój 1.6 TDI, który pali trochę ponad 6 litów ropy, według stołecznych urzędników jest mniej ekologiczny niż 3 litrowy silnik, który spala 15 litrów paliwa? Czy tylko wiek ma decydować o tym, który pojazd jest bardziej ekologiczny? – pyta jeden z użytkowników pod postem na portalu Włochy Info. Dalsze wprowadzanie ograniczeń spowoduje także znaczny spadek wartości starszych pojazdów nie tylko w samej Warszawie. Już za dwa lata może się okazać, że aby sprzedać swojego 8 czy 10 letniego diesla, trzeba pojechać do Trójmiasta, bo w Warszawie nikt nie będzie chciał kupić pojazdu, którym nie będzie można wjechać do każdej części miasta. Warszawa to nie jedyne miasto, które próbuje wprowadzić SCT. Od lipca taka strefa miała pojawić się również o w Krakowie. Na początku stycznia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność uchwały ustanawiającej w mieście Strefę Czystego Transportu. O wyroku zadecydowały błędy w treści uchwały, a za główną wadę, która zadaniem sąd całkowicie dyskwalifikuje uchwałę, jest nieprecyzyjne określenie w dokumencie granic strefy. Zasady SCT w Krakowie miałaby być bardziej restrykcyjne niż w Warszawie. Chodzi przede wszystkim o obszar strefy, który miał objąć całą stolicę małopolski. Dodatkowo od lipca 2026 r. autobusy i ciężarówki wyprodukowane przed 2008 r. miałyby zakaz wjazdu do strefy.
Niemcy rezygnują z SCT
Aż osiem miast w Badenii-Wirtembergii już w 2023 r. zniosło obowiązujące od lat przepisy dotyczące stref ekologicznych, a kolejne cztery są obecnie w trakcie ich likwidowania. Powodów jest kilka, ale główny to fakt, że powietrze jest czystsze dzięki innym działaniom proekologicznym. Jest to zasługa przede wszystkim ograniczeniu emisji z pieców i przejście na czyste źródła ogrzewania. Taka jest przynajmniej opinia Ministerstwa Transportu Badenii-Wirtembergii, które zleciło ocenę aktywnych stref ekologicznych, a następnie opowiedziało się za ich zniesieniem.
Warszawski absurd
W Warszawie we wszystkich 150 elektrycznych autobusach Solaris Urbino 18 Electric, ogrzewania wnętrza odbywa się poprzez „piec” na olej napędowy. Ogrzewanie z prądu występuję tylko w czasie ładowania, gdy pantograf jest podłączony do sieci. Zbiornik w takim autobusie ma pojemność 60 l i w duże mrozy nie starcza na najdłuższe brygady całodzienne (około 20 godzin) i kierowca z drugiej zmiany już siedzi w kurtce i czapce w kabinie. Dodam jeszcze, że taki ogrzewacz to nie silnik, więc nie musi spełniać i nie spełnia żadnych norm emisji spalin. Tym bardziej nie posiada systemu AdBlue czy filtru DPF. Taki Warszawski absurd – stwierdza z przymrużeniem oka jeden z warszawskich kierowców autobus miejskich w rozmowie z redakcją.
Wojciech Ilczuk i Paweł Ilczuk
