Pięknie zagospodarowany teren spacerowy wokół zbiorników przyciąga wielu mieszkańców Starych Włoch.
Park ze Stawami Cietrzewia ma powierzchnię ogólną 8,08 ha, z czego 4,16 ha przypada na zbiornik złożony z dwóch dawnych glinianek: Krańcowej i Cietrzewia. Obiekt znajduje się w rejonie osiedla Stare Włochy, między ulicami: Cietrzewia, Zbocze, Krańcowej, Zosi, Pana Tadeusza, Wylot, Dukatowej, Karatowej, Płomyka i Tomnickiej.
Zgodnie z ustaleniami w ramach „Programu Ochrony Środowiska dla m.st. Warszawy na lata 2009–2012 z uwzględnieniem perspektywy do 2016 r.” stawy położone są na wysoczyźnie i zasilane są stale wodami podziemnymi. Glinianki są bezodpływowe. Średnia głębokość stawów wynosi 4,1 m, a łączna powierzchnia lustra wody 4,16 ha.
W 1842 r. we Włochach powstała pierwsza cegielnia, która wykorzystywała miejscowe pokłady gliny. Od tego czasu notuje się rozwój tej gałęzi przemysłu w okolicach. Głównym jego inicjatorem na tym terenie był Andrzej Koelichen (1791–1861), właściciel majątku włochowskiego. Materiał do produkcji cegieł pozyskiwano z różnych miejsc, które zmieniano po wyczerpaniu surowca, a w powstałych wyrobiskach iłów zaczęła gromadzić się woda. W ten sposób powstały stawy Koziorożca, Cietrzewia czy Glinianki Załuskie. Po zaprzestaniu wydobycia gliny teren ten był wykorzystywany do przechowywania lodu w okresie letnim, jako tzw. lodownia. Po zaprzestaniu eksploatacji obiekt został zalany wodą i otrzymał dzisiejszy wygląd. Stawy nie były zagospodarowane i stanowiły ostoję dzikiej przyrody o charakterze wodnym, mimo wykorzystywania ich do odprowadzania ścieków z pobliskiej zajezdni autobusowej. Starsi mieszkańcy pamiętają także dawne nazwy glinianek: „Ocean” (obecnie główna część Glinianki Cietrzewia), „Szkolny” (wysunięty najdalej na północ), łączący się z „Oceanem” od strony ul. Cietrzewia (nazwę zawdzięcza pobliskiej Szkole Podstawowej nr 94 im. I Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego), „Balijka” (północna zatoka Glinianki Krańcowej) oraz „Karpiówka” – najmniejszy ze zbiorników stanowiących obecnie część Glinianki Krańcowej. Warto przy tym wspomnieć, że „Karpiówka” – siedlisko okoni, linów, karasi i szczupaków – jest łowiskiem, na którym wędkarze zobowiązani są wypuścić złowione ryby z powrotem do wody.
Teren glinianek Cietrzewia początkowo obejmował trzy zbiorniki. W 1994 r. rozpoczęto jego porządkowanie. Dwa mniejsze stawy połączono w jeden, zmodernizowano linię brzegową, wyrównano teren, wokół założono trawniki oraz wykonano alejki z płyt betonowych. W 1996 r. w przewężeniu stawu wybudowano kładkę dla pieszych. Jest to jeden z większych terenów zieleni na obszarze dzielnicy Włochy.
Obiekt zmodernizowano w 2011 r. dzięki środkom z Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej m.st. Warszawy. Umocniono wtedy linię brzegową, wykonano nowe ścieżki dla pieszych, pomosty dla wędkarzy, postawiono nowe ławki parkowe, zainstalowano trzy fontanny – aeratory. Na terenie parku wykonano nowe, liczne nasadzenia drzew, krzewów, bylin i roślin wodnych oraz założono lub zrekultywowano większość trawników. Odpocząć można na jednej z wielu ławeczek, licznie rozstawionych wokół stawu. W parku od strony ul. Zbocze, przy skrzyżowaniu z ul. Pana Tadeusza, zlokalizowano plac zabaw dla dzieci ze zjeżdżalniami, huśtawkami, karuzelą i piaskownicami (w tym jedną zadaszoną, dla ochrony najmłodszych przed słońcem). Obiekt ten podzielony jest na dwie części, a jedna z nich jest przeznaczona tylko dla dzieci młodszych. W pobliżu znajduje się ogólnodostępna toaleta publiczna, czynna od wiosny do późnej jesieni, w której przygotowano ustęp dostosowany dla osób niepełnosprawnych i pomieszczenie do przewijania niemowląt. U wylotu ul. Tomnickiej utworzono dla młodzieży i osób dorosłych plac rekreacyjno-sportowy, który służy ogólnemu rozwojowi kondycji fizycznej mieszkańców. Zaprzestano spuszczać nieczystości. W soboty w lipcu i sierpniu br. nad Stawami Cietrzewia odbywały się projekcje kina letniego.
Walory przyrodnicze
Zgodnie z badaniem z 2004 r. na terenie zbiorników wodnych i w ich okolicach stwierdzono występowanie następujących gatunków ptaków: łyska zwyczajna, czernica i kaczka krzyżówka. Ponadto stwierdzono także obecność mewy pospolitej i mewy śmieszki, a także przedstawicieli gatunków: łabędź niemy, kawka, mazurek, sikorka bogata, sikorka modraszka, szpak zwyczajny, trzciniak zwyczajny, trzcinniczek zwyczajny i wróbel zwyczajny. Wśród płazów zaobserwowano obecność przedstawicieli następujących gatunków: ropucha szara, żaba trawna i żaba wodna. Na terenie stawów występuje również roślinność wodna: trzcina zwyczajna, oczeret jeziorny, pałka szerokolistna, rogatek i moczarka kanadyjska.
Stawami opiekuje się Urząd Dzielnicy Włochy. Stawy nie były zarybiane. Dodatkowo rabunkowa gospodarka wędkarska spowodowała deficyt dużych osobników szczupaków i okoni, które jeszcze kilkanaście lat temu bez problemu można było złowić. Mimo to miejscowych wędkarzy nie brakuje. Na zbiorniku Karpiówka w dalszym ciągu mamy szansę na ładnego okonia, lina i karasia, często w wabik potrafi uderzyć wymiarowy, jednak nienależący do okazów szczupak. Ocean to poligon kleniowych spinningistów, karpiarzy i spławikowych szczupakowców. O ile szczupaka na żywca niejednemu wędkarzowi udało się skusić, o tyle z kleniami tak łatwo już nie jest. Te cwane ryby grupujące się pośrodku stawu są naprawdę trudne do złowienia.
Sytuacja populacji dużych ryb ma szansę ulec zmianie, ponieważ Stowarzyszenie Wędkarskie „Stawy Cietrzewia” podpisało umowę z urzędem dzielnicy na nieodpłatną dzierżawę stawów. Jak informuje Wydział Ochrony Środowiska urzędu, zarybienia stawów Cietrzewia będzie się zajmować wspomniane Stowarzyszenie. Wędkarzy obowiązują zasady zgodne z ustawą o rybactwie śródlądowym oraz okresy i wymiary ochronne ryb.
Adam Kulikowski
