29 kwietnia br. swoje 88. urodziny obchodziło Lotnisko Chopina Warszawie. Z tej okazji przytaczamy kilka najważniejszych faktów i przełomowych momentów z działalności portu lotniczego ulokowanego na terenie dzielnicy Włochy.
Lotnisko Chopina jest obecnie największym w Polsce międzynarodowym portem lotniczym, funkcjonującym od 1934 roku. Obsługuje loty rozkładowe, czarterowe, cargo, korporacyjne i wojskowe (tuż przed wybuchem pandemii w 2019 r. skorzystało z niego 18,86 mln pasażerów – przyp. red.). Stanowi też własność Przedsiębiorstwa Państwowego „Porty Lotnicze” i jest główną bazą Polskich Linii Lotniczych LOT i bazą operacyjną Wizz Air.
Przypomnijmy, że na początku lat 20. XX w. ubiegłego wieku zapadła decyzja o likwidacji lotniska mokotowskiego na Polu Mokotowskim i budowie zamiast niego trzech nowych lotnisk: wojskowego na Okęciu, cywilnego na Gocławiu oraz sportowego na Bielanach. Lotnisko mokotowskie pełniło w tamtym czasie zarówno funkcję wojskową, jak i cywilną.
Przeprowadzka na Okęcie
W planie regulacyjnym Warszawy z 1926 r. na nowe lotnisko wojskowe przeznaczono tereny na Okęciu i Paluchu o powierzchni 285 ha. Projekt budowlany był oparty na nowoczesnych rozwiązaniach francuskich, zakładających optymalny kształt portu w formie koła-elipsy lub wieloboku, z centralnie położonym polem wzlotów i otaczającą go infrastrukturą (hangary, budynki administracyjne i magazyny). Od 1931 r. na budowane na Okęciu lotnisko wojskowe zaczęto przenosić z lotniska mokotowskiego 1 Pułk Lotniczy. W 1932 r. w północnej części budowanego portu powstała stacja meteorologiczna.
Z powodu planów zabudowania Pola Mokotowskiego podjęto decyzję o przeniesieniu na Okęcie także ruchu pasażerskiego. Miała to być dla lotniska cywilnego lokalizacja tymczasowa (do czasu wybudowania nowego obiektu na Gocławiu). W 1933 r. kosztem ponad 10 mln zł ukończona została budowa lotniska obejmującego trzy hangary, warsztaty, garaże, kotłownię oraz budynek dworca lotniczego wraz z betonową płytą postojową dla samolotów.
29 kwietnia 1934 r. uroczyście otwarto tam nowy terminal, który przejął ruch pasażerski z Mokotowa. Był to wówczas największy cywilno-wojskowy port lotniczy w II RP.
Wokół nowego portu powstał kompleks przedsiębiorstw związanych z branżą lotniczą m.in. należąca do Państwowych Zakładów Lotniczych Wytwórnia Płatowców, Polskie Zakłady Skody (późniejsza Wytwórnia Silników PZL), Doświadczalne Warsztaty Lotnicze, a także Instytut Techniczny Lotnictwa.
Do września 1939 r. z lotniska utrzymywane były regularne połączenia lotnicze z 6 krajowymi i 17 zagranicznymi lotniskami. W okresie okupacji niemieckiej (1939–1945) było ono wykorzystywane do celów transportowych, jak również szkoleniowych. Ponadto działał tam zakład naprawczy Luftwaffe.
Inwestycje i dynamiczny rozwój
Po wojnie zrezygnowano ostatecznie z planów budowy portu pasażerskiego na Gocławiu (do lat 70. działało tam lotnisko sportowe, na którego miejscu zbudowano osiedle – przy. red.) W 1951 r. w efekcie przyłączenia Okęcia i Włoch do Warszawy lotnisko znalazło się w granicach administracyjnych miasta. W 1962 r. natomiast podjęto decyzję o rozbudowie Centralnego Portu Lotniczego Warszawa-Okęcie. Prace, prowadzone przy nieprzerwanej obsłudze pasażerów, zakończono w 1969 r.
27 kwietnia 1969 r. został także uroczyście oddany do użytku Międzynarodowy Dworzec Lotniczy (użytkowany do 1992 r.) oraz uruchomiono nową linię autobusową nr 175 do Śródmieścia.
W 1973 r. rozpoczęto także prace nad przebudową Krajowego Dworca Lotniczego – a ich zakończenie nastąpiło w 1975 r. Z kolei trzy lata później na Międzynarodowym Dworcu Lotniczym rozdzielono ruch pasażerów w hali na przyloty i odloty przenosząc przyloty do oddzielnego, nowego pawilonu (po przebudowie zamieniony na terminal „Etiuda”).
1 lipca 1992 r. został oddany do użytku Terminal 1 (budowany od 1990 r., obecnie stara część Terminalu A, architektonicznie i funkcjonalnie zintegrowana z nową częścią w latach 2012–2015).
Warto wspomnieć, że od momentu swojego otwarcia w 1934 r. lotnisko nosiło nazwy: Port Lotniczy Warszawa-Okęcie i Centralny Port Lotniczy Warszawa-Okęcie. W 2001 r. lotnisku nadano imię Fryderyka Chopina. W styczniu 2010 r. zarejestrowano w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego nową, obowiązującą obecnie formalnie nazwę, Lotnisko Chopina.
W związku z prognozowanym bliskim przekroczeniem maksymalnej przepustowości lotniska, w listopadzie 2017 r. zapadła decyzja o przeniesieniu cywilnego ruchu lotniczego po 2027 r. z Lotniska Chopina na nowo wybudowany Port Solidarność – Centralny Port Komunikacyjny (CPK) dla Rzeczypospolitej Polskiej w Stanisławowie w gminie Baranów, 45 km na zachód od Warszawy.
Adam Kulikowski
