11 grudnia 1927 r. wyjechał z Warszawy do Grodziska Mazowieckiego pierwszy pociąg Elektrycznej Kolei Dojazdowej, uruchomiony przez spółkę „Siła i Światło”. A zatem niedługo będziemy obchodzić 95-lecie istnienia kolejki.
Pięć lat później, 17 lipca 1932 pierwszy pociąg EKD dotarł nowo zbudowaną trasą do stacji kolejowej Włochy. By uczcić 90. rocznicę tego wydarzenia, zorganizowano okolicznościowy spacer edukacyjny. Oto relacja z tego właśnie wydarzenia:
W sobotnie popołudnie spotykamy się z przewodnikiem na stacji WKD Warszawa Raków. Ktoś zapyta dlaczego akurat na tej stacji? Okazuje się, że stacja Raków w latach 1927-1932 nazywała się … Włochy EKD! Dopiero po uruchomieniu linii EKD do Włoch stacja przyjęła nazwę Raków (od 1951 – Warszawa Raków). Szczegółowa historia kolejki została omówiona szerzej w nr 2/2021. Po krótkim wprowadzeniu przez przewodnika ruszamy na północ ul. Równoległą, w kierunku wiaduktu.
Dochodzimy do skrzyżowania ulic Instalatorów, Równoległej i Szybkiej, gdzie zatrzymujemy się na chwilę. Jesteśmy teraz bowiem w miejscu, gdzie linia EKD/WKD (w starym śladzie) krzyżowała się w poziomie z bocznicą towarową do Okęcia, a później koleją radomską (linia nr 8, również w starym śladzie), zaś za skrzyżowaniem odgałęziała się linia EKD do Włoch od linii do Grodziska i Milanówka. Funkcjonował tutaj posterunek techniczny Skrzyżowanie oraz dwie nastawnie.
Linia EKD do Podkowy Leśnej była dwutorowa, a jednocześnie była pierwszą koleją w Polsce z samoczynną blokadą liniową. Ponieważ odnoga do Włoch była jednotorowa to stosowano tzw. „jazdę na berło”, czyli maszynista pociągu jadącego w kierunku Włoch pobierał na posterunku Skrzyżowanie specjalną tabliczkę, którą później zwracał po przyjeździe do stacji końcowej, pobranie tabliczki blokowało możliwość wjazdu następnego składu.
Następnie przechodzimy pod wiaduktem, skręcamy w ul. Wschodu Słońca i zatrzymujemy się przy podstacji trakcyjnej.
Na linii do Włoch było pięć przystanków, z czego trzy zostały zlikwidowane w 1946.
Minąwszy posterunek techniczny z podstacją trakcyjną idziemy dalej ul. Wschodu Słońca. Docieramy do skrzyżowania ulic Jutrzenki i Popularnej, w miejscu gdzie do 1946 funkcjonowała stacja Wiktoryn.
Dalej mijamy Aleje Jerozolimskie, idziemy ul. Popularną. Przy rogu ul. Czereśniowej przewodnik pokazuje, iż w tym miejscu do 1971 działał przystanek Włochy Graniczna.
Dochodzimy do skrzyżowania z ul. Milanowską, gdzie w latach 1962-1971 (po skróceniu) znajdowała się końcowa stacja kolejki z mijanką, na trawniku zachowała się podstawa słupa trakcyjnego kolejki. I wreszcie dochodzimy do stacji PKP Warszawa Włochy, gdzie w latach 1932-1962 znajdowała się końcowa stacja kolejki w formie pętli. Dawny budynek dworcowy EKD nie zachował się do dzisiejszych czasów, natomiast przed wejściem do poczekalni PKP zachowały się dwie płyty chodnikowe z wygrawerowanym napisem „EKD”.
Adam Kulikowski
