Czołowe miejsce wśród wybitnych Włochowian należy się ks. Julianowi Chrościckiemu, który był proboszczem najstarszej włochowskiej parafii św. Teresy od Dzieciątka Jezus przez prawie 40 lat.
Julian Feliks Chrościcki przyszedł na świat 26 maja 1892 r. we wsi Szymony, znajdującej się obecnie na terenie powiatu mińskiego w województwie mazowieckim. Miał pięcioro rodzeństwa. Jego rodzice, Władysław i Marianna, byli właścicielami 50-hektarowego majątku. Po zdanej w 1911 r. maturze wstąpił do seminarium duchownego, po którego ukończeniu otrzymał w kościele św. Krzyża w Warszawie święcenia kapłańskie z rąk abpa Aleksandra Kakowskiego 30 listopada 1916 r.
Pierwszą parafią, w której pełnił posługę, była parafia św. Ducha w Łowiczu. Po roku został przeniesiony do Łodzi, gdzie służył w parafiach Przemienienia Pańskiego i św. Stanisława Kostki. Działał później w Koluszkach, a od 1922 r. w Warszawie. Kilka lat po święceniach rozpoczął studia na Uniwersytecie Poznańskim, natomiast podczas pracy w Warszawie studiował teologię moralną na Wydziale Teologii Katolickiej Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1926 r. był wikariuszem parafii i prefektem szkoły w Warce. Ważną częścią jego życia była praca z młodzieżą, której wychowaniu bardzo się poświęcał.
Włochowska parafia
1 grudnia 1934 r. ks. Chrościcki został proboszczem nowo powstającej parafii św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Nowych Włochach. Parafię objął uroczyście w niedzielę 9 grudnia 1934 r. W niedzielę 2 XII z ambony tutejszego kościoła ogłoszone zostało przez ks. dziekana Edwarda Tyszkę zawiadomienie o utworzeniu parafii włochowskiej, na którą mieszkańcy z niecierpliwością czekali, gdyż dotychczasowe należenie do parafii św. Wawrzyńca na Woli było dla parafian niezmiernie uciążliwe – napisano w nr 24 „Przeglądu Podmiejskiego”. Swoją posługą duszpasterską w parafii szybko zyskał opinię wybitnego organizatora, jak również uduchowionego i charyzmatycznego kaznodziei, umiejącego trafić z przesłaniem do wszystkich wiernych niezależnie od ich stanu. Niedługo po objęciu przez ks. Chrościckiego włochowskiej parafii miejscowy periodyk pisał o kazaniu księdza: Ma w sobie dziwny urok i siłę. Może dopomaga temu odpowiedni nastrój! („Przegląd Podmiejski” 1935, nr 2). Biografka księdza, Agnieszka Goszczyńska, potwierdza te słowa: Dał się poznać swym parafianom, nie tylko jako doskonały organizator, ale też doskonały kaznodzieja. Ks. Chrościcki potrafił w prosty sposób wyjaśniać trudne zagadnienia teologiczne, prowokując jednocześnie słuchaczy do refleksji. Parafianie z wielką uwagą słuchali jego kazań, które zyskały tak wielką popularność, że ściągały tłumy nie tylko z Włoch” (A. Goszczyńska, Ksiądz Julian Chrościcki, Warszawa 1998). Proboszcz początkowo postawił drewnianą kaplicę, którą na wiosnę 1935 r. odmalował i wyposażył w nowe ołtarze. Dzięki jego zachętom parafianie zebrali 5 ton złomu miedzianego, z którego odlano trzy dzwony, którym nadano imiona: Teresa, Julian i Bronisław. Dzięki darowiźnie od matki mógł zakupić działkę, na której zbudował plebanię. W 1937 r. założył cmentarz parafialny, mniej więcej w tym samym czasie zbudował również dom parafialny, wyposażony w salę widowiskową.
II wojna światowa
W trakcie okupacji niemieckiej, w nocy 21 sierpnia 1941 r., zorganizował na cmentarzu akcję ukrycia dzwonów, w czym pomogli mu burmistrz i strażacy. Dzięki temu dzwony przetrwały wojnę, a niemieccy żołnierze musieli obejść się smakiem, rekwirując jeden niewielki, wręcz bezwartościowy dzwonek. Ksiądz Chrościcki był też aktywnie zaangażowany w pomoc Żydom, za co we wrześniu 1942 r. został aresztowany i uwięziony najpierw na Pawiaku, gdzie był okrutnie torturowany. Na początku 1943 r. został wywieziony do obozu koncentracyjnego na Majdanku. Tam właśnie złożył śluby, że po odzyskaniu wolności wybuduje nowy kościół i stworzy ośrodek kultu maryjnego. Wiosną 1943 r. został przeniesiony do więzienia na Zamku Lubelskim, skąd zwolniono go w maju następnego roku.
Realizacja zobowiązania
Od pierwszych powojennych miesięcy Urząd Bezpieczeństwa poddawał ks. Chrościckiego silnej inwigilacji. Po wojnie ks. Julian Chrościcki został profesorem warszawskiego seminarium duchownego oraz kanonikiem kapituły metropolitalnej. Jesienią 1946 r. rozpoczął budowę nowego kościoła, gdzie we wznoszonych murach 8 grudnia 1946 r. odprawił pierwszą mszę św. Kamień węgielny został natomiast poświęcony przez abp. Antoniego Szlagowskiego 31 sierpnia 1947 r. Nawet w oficjalnych wypowiedziach niektórzy radni nie kryli swej zawiści i wrogości do Kościoła. Oto już na jednym z pierwszych posiedzeń włochowskiej Miejskiej Rady Narodowej w 1945 r. radny Władysław Nelle postulował: Nie należy kleru wtajemniczać w sprawy Miejskiej Rady Narodowej (APW, Oddz. Otwock, Akta miasta Włochy, Księga uchwał Rady Miejskiej, sygn. 13, Protokół z zebrania gminnego z 29 I 1945 r., k. 15). Mniej więcej w tym samym czasie w sprawozdaniu operacyjnym włochowskiej UB przedrukowano kazanie księdza z 15 sierpnia 1946 r.: Cóż nam przyniosła obecna wolność, kiedy człowiek jest niepewny jutra, nikt nikomu nie wierzy, cały naród Polski zmienił się w kłębowisko żmij. (…) Wierzymy, że prawda musi zwyciężyć. Kazanie to UB zakwalifikowało jako antypaństwowe. Cieszący się zasłużonym mirem wśród parafian ks. Chrościcki od 1953 r. był także dziekanem dekanatu Warszawa-Okęcie. Klementyna Roszkowska wspominała: Każdy z nas, włochowian, ma swoje wspomnienia związane z tą budową. Wszyscy byli zaangażowani. Dlatego też po konsekracji świątyni wierni wraz z księdzem mogli powiedzieć: „Causa finita!” (Ojcowskie Serce. Zbiór wspomnień o Księdzu Prałacie Julianie Chrościckim, red. A. Kaczmarek, Warszawa 2002). 13 lat trzeba było, aby ukończyć budowę świątyni wraz z kaplicą św. Łazarza. Wreszcie, 24 czerwca 1965 r., prymas Polski kard. Stefan Wyszyński konsekrował kościół, w którym rok później obchodzono jubileusz 50-lecia posługi kapłańskiej proboszcza.
Proboszcz włochowskiej parafii zmarł 9 września 1973 r. po tym, jak zasłabł w trakcie mszy św. Podczas nabożeństwa pogrzebowego prymas Wyszyński podkreślił wartość obozowych ślubów zmarłego: takie śluby złożone, spełnione i sprawdzone są nagrodą Boga żywego, który przyjął pośredniczą modlitwę świętego Dziewczęcia z Lisieux. Odszedł wasz sługa. Ale w rodzinie parafialnej (…) pozostanie świątynia jako znak jego żywej wiary. Ksiądz Julian Chrościcki, zasłużony proboszcz, został pochowany w krypcie kościoła. Na wniosek parafian stał się patronem nie tylko głównej ulicy Nowych Włoch, ale także Szkoły Podstawowej nr 66 przy ul. Przepiórki.
Adam Kulikowski
